Đầu năm 2023, vợ chồng tôi mở nhà máy sản xuất hóa tẩy rửa. Nhưng không phải mở một mình — lúc đó chúng tôi làm chung cùng hai người nữa.
Làm được một năm thì tách. Cuối năm 2024 chúng tôi chính thức tách nhau ra. Đầu năm 2025 tôi mở riêng, và từ đó vận hành nhà máy của riêng mình.
Đây là đoạn tôi ít kể nhất. Nhưng nó cũng là đoạn tôi học được nhiều nhất, nên hôm nay tôi viết ra.
Vì sao ban đầu tôi chọn làm chung
Rất đơn giản: mở nhà máy nặng hơn tôi tưởng.
Trước đó tôi là dân buôn. Từ 2015 tôi kinh doanh hàng tiêu dùng, nhiều năm ngồi trên xe đi chào từng cửa hàng, từ 2019 có công ty Khang Trang và thương hiệu riêng. Nhưng tất cả những cái đó là bán hàng — không phải sản xuất.
Sản xuất là một thế giới khác. Mặt bằng, máy móc, nguyên liệu, con người, thủ tục. Nhìn vào danh sách việc phải làm, một mình tôi lúc đó thấy đuối. Có người cùng gánh thì nhẹ hơn, nhanh hơn, và nói thật là đỡ sợ hơn.
Tôi không nghĩ quyết định làm chung là sai. Nếu quay lại năm 2023 với đúng những gì tôi biết lúc đó, tôi vẫn sẽ tìm người làm cùng.
Chỗ tôi làm sai
Cái sai của tôi không nằm ở việc chọn làm chung. Nó nằm ở chỗ tôi vào cuộc mà chưa nói cho hết mọi chuyện từ đầu.
Khi mới bắt đầu, ai cũng hào hứng. Mọi người đều muốn việc chạy. Trong không khí đó, ngồi xuống hỏi mấy câu khó — ai quyết cái gì, chia thế nào, nếu một người muốn ra thì làm sao — nghe rất kỳ. Giống như chưa cưới đã bàn chuyện chia tay.
Nên tôi không hỏi. Và tôi nghĩ mấy anh em kia cũng vậy.
Vấn đề là những câu đó không biến mất. Nó chỉ nằm đợi. Đợi tới lúc có việc thật, có tiền thật, có áp lực thật, thì nó bật lên hết một lượt — vào đúng lúc mọi người mệt nhất và ít bình tĩnh nhất.
Đó là bài học đắt nhất tôi rút ra: chuyện khó phải nói lúc còn vui, không phải để dành tới lúc căng.
Một năm đó dạy tôi cái gì
Tôi muốn nói rõ: tôi không kể chuyện này để trách ai. Tôi không nghĩ có người xấu trong câu chuyện đó. Người ta có cách nhìn của người ta, tôi có cách nhìn của tôi, và hai cách nhìn đó không đi chung được lâu. Vậy thôi.
Cái tôi học được:
Một, phải rõ ai quyết cuối cùng ở từng việc. Không phải ai to hơn ai, mà là việc nào thuộc về ai. Nhà máy chạy mỗi ngày, mỗi ngày phải quyết mấy chục thứ. Không rõ đầu mối thì hoặc là kẹt, hoặc là mỗi người quyết một kiểu.
Hai, phải thống nhất trước về đường dài. Có người muốn lấy tiền ra sớm. Có người muốn dồn hết vào máy móc, vào nhà máy. Cả hai đều hợp lý cả. Nhưng hai người như vậy đi chung thì sớm muộn cũng vướng.
Ba, tách sớm còn hơn kéo dài. Cái này nghe phũ nhưng tôi tin. Khi đã thấy không đi chung được nữa, kéo thêm chỉ làm hỏng cả việc lẫn tình. Chúng tôi tách, và tôi vẫn giữ được sự tôn trọng với mấy anh em đó.
Đầu năm 2025: bắt đầu lại
Tách xong rồi thì đến phần không ai muốn kể: đứng dậy làm lại.
Đầu năm 2025 tôi chính thức mở riêng. Từ đó tôi vận hành nhà máy của riêng mình, với đội sản xuất khoảng mười người.
Nghe con số mười người thì nhỏ. Nhưng với tôi thời điểm đó, đó là mười gia đình trông vào việc mình làm. Cái áp lực đó rất khác với hồi tôi một mình chạy xe đi ghi đơn.
Giai đoạn đó tôi mắc một lỗi nữa, và lần này là lỗi của riêng tôi: tôi ôm hết. Sau lần làm chung không thành, tôi sinh ra tâm lý muốn tự nắm mọi thứ. Kết quả là tôi thành cái nút cổ chai của chính nhà máy mình. Việc gì cũng phải qua tôi, tôi bận thì cả dây dừng lại.
Tôi vẫn đang sửa chỗ đó. Nói thật là chưa sửa xong. Giao việc rồi buông tay là thứ tôi làm dở nhất cho tới hôm nay.
Vậy có nên làm chung với ai không
Có người hỏi tôi câu này và mong tôi nói “đừng”. Tôi không nói vậy.
Tôi chỉ nói: trước khi làm chung, hãy ngồi xuống nói cho hết mấy chuyện khó nhất. Ai quyết gì. Chia thế nào. Ai bỏ tiền, ai bỏ công, quy ra sao. Nếu một người muốn ra thì đường ra là gì. Và viết xuống. Không phải vì nghi nhau, mà vì trí nhớ con người rất hay chiều theo lợi ích của mình — của tôi cũng vậy thôi.
Nói mấy chuyện đó lúc đang vui thì ngại thật. Nhưng ngại một buổi còn hơn mất một năm.
Bây giờ
Từ đầu năm 2026 tôi đẩy mạnh sang gia công OEM — làm hàng tiêu dùng dưới thương hiệu của khách. Tôi cũng đã mua đất trong khu công nghiệp, 1.300 mét vuông, đang làm thủ tục để xây nhà máy thứ hai.
Lần này tôi làm khác. Trước khi bắt tay với ai — dù là khách gia công hay người đồng hành — tôi cố nói cho rõ ngay từ đầu: làm được gì, không làm được gì, bao lâu, giá nào, nếu hỏng thì xử lý ra sao. Có khi nói rõ quá thì mất khách. Tôi chấp nhận.
Vì cái tôi mất trong năm 2023 và 2024 không phải là tiền. Là thời gian và là lòng tin. Hai thứ đó khó lấy lại hơn tiền nhiều.
Nếu bạn đang ở giữa một chuyện tương tự
Nếu bạn đang làm chung với ai đó và trong bụng thấy gợn — tôi khuyên bạn nói ra, sớm. Đừng để tới lúc cả hai đã mệt.
Và nếu bạn vừa tách, vừa gãy một mối làm ăn: tôi hiểu cảm giác đó. Nó không chỉ là mất việc, nó còn là cảm giác mình đã nhìn nhầm. Cái đó ngấm lâu hơn.
Nhưng nó không kết thúc ở đó. Tôi tách cuối 2024, đầu 2025 làm lại, và đến giờ vẫn đang đi tiếp.
Đọc thêm: “Tôi giỏi việc, nhưng không có hệ thống” — bài học 4 lần ngã
Nếu bạn muốn nói chuyện
Tôi không viết bài này để bán cho bạn thứ gì. Tôi viết vì có người hỏi, và vì tôi nghĩ kể thật thì hơn là kể hay. Nếu bạn đang làm nghề này, hoặc đang tính bước vào, hoặc chỉ muốn hỏi một câu cho đỡ mông lung, cứ nhắn cho tôi. Tôi trả lời được tới đâu thì trả lời tới đó, không biết thì tôi nói là không biết.
Nguyễn Mạnh Tuấn — Zalo/SĐT: 0355440905.
Còn bạn, khúc khó nhất bạn đang gặp trong nghề là gì? Kể tôi nghe với.