Có bạn trẻ nhắn hỏi tôi: “Anh ơi, sao anh không làm mỹ phẩm hay thực phẩm chức năng cho nhanh giàu, mà lại đi làm nước giặt nước rửa chén?”
Câu hỏi thẳng, nên tôi trả lời thẳng luôn.
Vì tôi bán hàng tiêu dùng trước, rồi mới sản xuất
Tôi không chọn ngành này từ một bản kế hoạch. Tôi rơi vào nó.
Trước khi lấy vợ tôi làm đủ nghề — làm tăm, làm kem, rồi bán hàng ở siêu thị. Năm 2015 khi tự đứng ra kinh doanh, tôi chọn hàng tiêu dùng đơn giản vì đó là thứ tôi hiểu nhất trong số những thứ tôi từng chạm vào.
Suốt mấy năm sau đó, ngày nào tôi cũng đi chào từng cửa hàng, ghi từng cái đơn, từng chai một — có nơi đi cả tháng vẫn không lấy cho. Nhưng cái đó cho tôi một thứ mà đọc sách không có được: tôi biết mặt hàng nào cửa hàng lấy đi lấy lại, mặt hàng nào nằm im trên kệ ba tháng.
Nhóm tẩy rửa dùng trong nhà nằm ở vế thứ nhất. Luôn luôn.
Lý do thứ nhất: không có mùa, không có mốt
Nhà nào cũng phải giặt quần áo. Cũng phải rửa bát. Cũng phải lau sàn, cọ nhà vệ sinh.
Kinh tế lên thì người ta mua loại đắt hơn. Kinh tế xuống thì người ta mua loại rẻ hơn. Nhưng người ta không ngừng mua. Đó là điều tôi thích nhất ở ngành này.
Tôi đã thấy nhiều người quen chạy theo những mặt hàng nóng — nóng sáu tháng rồi nguội. Nguội cái là ôm hàng tồn. Với người vốn mỏng như tôi hồi đó, một lần ôm hàng tồn là gãy.
Hàng tẩy rửa chậm mà chắc. Tôi vốn không có gì để mà mạo hiểm thêm nữa.
Lý do thứ hai: tôi muốn tự nắm cái mình bán
Từ 2019 đến 2023, sau khi lập công ty Khang Trang, tôi làm thương hiệu hàng tiêu dùng riêng của mình và bán qua hệ thống.
Nghe thì oách, nhưng có một chỗ khiến tôi khó chịu suốt bốn năm đó: hàng mang tên tôi, mà tôi không sản xuất. Chất lượng mẻ này khác mẻ kia — tôi không sửa được. Bên kia trễ hàng — tôi không đẩy được. Giá nguyên liệu lên — tôi chỉ biết chịu.
Khách gọi kêu thì người xin lỗi là tôi. Nhưng người sửa được lại không phải tôi. Làm ăn mà ở thế đó lâu thì mệt lắm.
Đầu năm 2023, hai vợ chồng tôi quyết định mở nhà máy sản xuất riêng, chuyên hóa tẩy rửa các loại. Lý do lớn nhất chỉ là vậy: tôi muốn khi khách kêu thì tôi là người sửa được.
Lý do thứ ba: đây là nghề học được bằng tay
Tôi không học đại học ngành hóa. Tôi vào nghề bằng đường buôn bán.
Nhưng hóa tẩy rửa gia dụng là nghề mà một người chịu khó có thể học được — nếu chịu đứng ở nhà máy, chịu làm hỏng, chịu làm lại. Tôi học kiểu đó. Đứng nhìn, hỏi, làm sai, sửa.
Tôi nói cái này để ai đang tự ti về bằng cấp thì đỡ tự ti. Nhưng tôi cũng phải nói vế sau cho công bằng: học kiểu đó chậm và tốn. Mỗi lần tôi làm hỏng là mất nguyên liệu, mất công, mất thời gian máy. Có những thứ đáng ra chỉ cần một người có nghề chỉ cho là xong, mà tôi mò mất mấy tháng.
Nếu quay lại, tôi sẽ chịu bỏ tiền học bài bản sớm hơn. Tự mò không hề rẻ như người ta tưởng.
Phần không ai khoe: ngành này lãi mỏng và nặng nhọc
Tôi phải nói phần này, không thì thành dụ người ta vào nghề.
Thứ nhất, lãi mỏng. Đây là hàng thiết yếu, người mua so giá rất kỹ, thị trường thì đông. Bạn không đặt giá theo ý mình được. Ai vào ngành này mà mơ biên lợi nhuận cao thì sẽ thất vọng ngay quý đầu.
Thứ hai, nặng. Sản phẩm là chất lỏng, đóng can, đóng túi. Nặng, cồng kềnh, tốn chỗ, tốn tiền vận chuyển. Một đơn hàng nghe thì to, chở đi thì ngốn.
Thứ ba, sai một mẻ là trả giá thật. Sản xuất chất tẩy rửa không phải chuyện đùa — sai tỷ lệ, sai quy trình là cả mẻ bỏ, hoặc tệ hơn là ra tới tay người dùng rồi mới lộ. Cái đó tôi sợ nhất, và tôi vẫn sợ tới bây giờ. Không phải sợ kiểu nói cho hay, mà là sợ thật, vì tên tôi ở trên đó.
Thứ tư, nghề này có phần thủ tục giấy tờ mà nhiều người mới không lường được. Tôi đang trong quá trình xin giấy tờ để xây nhà máy thứ hai trên mảnh đất 1.300 mét vuông trong khu công nghiệp, và tôi có thể nói: phần này ăn thời gian nhiều hơn phần xây.
Vậy cái được là gì
Cái được là nó bền.
Từ đầu năm 2025 tôi vận hành nhà máy riêng với đội sản xuất khoảng mười người. Từ đầu năm 2026 tôi chuyển mạnh sang mảng gia công OEM — sản xuất hàng tiêu dùng dưới thương hiệu của khách. Mảng đó phát triển được chính vì nhu cầu thật: có rất nhiều anh chị muốn có thương hiệu riêng nhưng không thể tự dựng nhà máy.
Ngành này không cho tôi cú giàu nhanh nào. Nhưng mười năm rồi nó vẫn nuôi được gia đình tôi và nuôi được người làm cùng tôi. Với xuất phát điểm của tôi, tôi thấy đủ.
Nếu bạn đang phân vân chọn ngành
Tôi chỉ có một câu, và nó không hay ho gì: chọn cái ngành mà bạn chịu được phần chán của nó.
Ngành nào cũng có phần hào nhoáng và phần chán. Người ta thường chọn theo phần hào nhoáng, rồi bỏ vì phần chán. Phần chán của nghề tôi là hàng nặng, lãi mỏng, đi chào hàng mỏi chân, và những buổi tối kiểm lại mẻ hàng.
Tôi chịu được phần đó. Nên tôi còn ở đây.
Đọc thêm: Từ Bán Tăm Đến Chủ Hai Nhà Máy Tẩy Rửa: Chuyện Nghề Của Tôi
Nếu bạn muốn nói chuyện
Tôi không viết bài này để bán cho bạn thứ gì. Tôi viết vì có người hỏi, và vì tôi nghĩ kể thật thì hơn là kể hay. Nếu bạn đang làm nghề này, hoặc đang tính bước vào, hoặc chỉ muốn hỏi một câu cho đỡ mông lung, cứ nhắn cho tôi. Tôi trả lời được tới đâu thì trả lời tới đó, không biết thì tôi nói là không biết.
Nguyễn Mạnh Tuấn — Zalo/SĐT: 0355440905.
Còn bạn, khúc khó nhất bạn đang gặp trong nghề là gì? Kể tôi nghe với.