Sáng thứ bảy, thợ về gần hết, chỉ còn mấy anh làm nốt phần điện. Tôi ngồi ở bậc thềm, lấy cuốn sổ ra đếm lại những thứ chưa xong.
Danh sách dài hơn tôi tưởng. Phần mái còn thiếu mấy tấm. Đường nước chưa đấu xong. Sàn khu chiết chưa đánh bóng. Cái cửa cuốn đặt ba tuần rồi chưa thấy giao. Nhìn vào thì thấy nản thật.
Nhưng ngồi thêm một lúc, tôi lật ngược cuốn sổ về trang đầu, chỗ tôi ghi hồi tháng đầu tiên. Lúc đó cả khu này còn là bãi đất. Danh sách hồi ấy chỉ có mấy dòng, vì tôi chưa biết phải làm những gì.
Cái danh sách hôm nay dài ra không phải vì việc nhiều lên, mà vì tôi biết nhiều hơn. Biết cái sàn khu chiết phải làm khác sàn kho. Biết đường nước phải đi thế nào cho vệ sinh bồn được nhanh. Biết chỗ nào để xe nâng quay được, chỗ nào không.
Những cái đó không có trong bản vẽ ban đầu. Nó đến từ mười năm đứng trong xưởng cũ, vấp đủ thứ, rồi tự nhủ nếu có nhà máy mới thì phải làm khác.
Cái đắt nhất không phải là tiền
Người ngoài nhìn vào hay hỏi tôi xây hết bao nhiêu. Tôi trả lời được con số, nhưng tôi biết cái đắt nhất không nằm ở đó.
Cái đắt nhất là những năm làm sai rồi phải sửa. Là những lô hàng phải bỏ vì mình chủ quan. Là những lần khách gọi điện phàn nàn mà mình không có gì để cãi ngoài câu xin lỗi. Tiền thì vay được, còn mấy cái kia phải tự đi qua, không ai đi hộ.
Hồi mới làm, tôi từng nghĩ chỉ cần công thức tốt là đủ. Sau này mới hiểu công thức chỉ là một phần. Còn lại là chỗ để nguyên liệu có khô không, bồn vệ sinh có kỹ không, người trực có ghi sổ đủ không, hàng xếp lên xe có đúng cách không. Toàn thứ nhỏ, nhưng hỏng là hỏng ở đó chứ hiếm khi hỏng ở công thức.
Điều tôi nhắc mình mỗi lần thấy nản
Làm nghề này có những giai đoạn rất chậm. Xây thì chậm, giấy tờ chậm, khách quyết định cũng chậm. Có tuần tôi thấy mình chẳng tiến được bước nào.
Những lúc đó tôi nhắc mình một câu đơn giản: việc hôm nay không xong thì mai làm tiếp, nhưng chữ tín thì hỏng một lần là khó vá. Cho nên chậm cũng được, miễn đừng hứa bừa với ai.
Có khách giục tôi nhận đơn gấp mà lịch nấu đã kín, tôi nói thật là không kịp và hẹn tuần sau. Có người bỏ đi thật. Nhưng cũng có người quay lại, và những người quay lại ấy giờ là khách lâu năm nhất của tôi. Họ nói câu mà tôi nhớ mãi: “Chú nói không kịp là tôi tin, vì chú không nói bừa”.
Tôi từng viết về mấy ngày đầu đi xây nhà máy này trong bài những ngày đi xây nhà máy mới. Đọc lại thấy mình hồi đó lo nhiều thứ mà giờ thấy chẳng đáng lo, nhưng lại chủ quan đúng mấy chỗ sau này vấp.
Rồi cũng xong thôi
Chiều nay tôi gạch được ba dòng trong cuốn sổ. Còn lại chín dòng. Tuần sau chắc gạch thêm được vài dòng nữa.
Nghĩ lại thì cái nhà máy cũ ngày xưa cũng bắt đầu y như vậy, cũng một cuốn sổ đầy việc chưa xong. Giờ nó chạy được mười năm rồi.
Thôi thì cứ làm tiếp. Ai đang xây dựng cái gì đó mà thấy danh sách việc dài quá, tôi nghĩ nó dài là dấu hiệu tốt đấy: nghĩa là mình đã biết đủ nhiều để nhìn ra những việc cần làm.
Anh chị nào muốn ghé nhà máy xem tận nơi, hoặc cần tư vấn về gia công hàng tiêu dùng, cứ nhắn Zalo 0355 440 905. Cửa lúc nào cũng mở.