Có người nhắn hỏi tôi: “Anh khởi nghiệp từ bao nhiêu vốn?” Tôi trả lời thật, và câu trả lời không đẹp lắm: từ một cuốn sổ đỏ đem cắm ngân hàng, vay được 50 triệu.
Tôi tên là Nguyễn Mạnh Tuấn, sinh năm 1992. Hôm nay tôi kể lại đường mình đã đi, không thêm không bớt. Trên mạng nhiều câu chuyện khởi nghiệp bóng bẩy quá, mà người thật đi làm thì đâu có bóng bẩy như vậy.
Hai tuổi lên Hòa Bình, mười hai tuổi về quê không có đất
Tôi sinh ra ở thôn Phương Nhị, xã Hồng Dương, Hà Tây cũ. Nay chỗ đó thuộc xã Dân Hòa, Hà Nội.
Nhưng tôi lớn lên không ở đó. Hai tuổi, cả nhà tôi chuyển lên Tân Lạc, Hòa Bình. Tôi sống và học ở trên đó mười hai năm — gần như toàn bộ tuổi thơ.
Năm 2004 gia đình tôi quay về quê. Về quê nghe thì ấm áp, nhưng thực tế là về mà không có đất. Nhà tôi phải đi ở nhờ. Bố mẹ tôi đi làm thuê, làm gì cũng làm, miễn có tiền qua ngày.
Phải rất nhiều năm đi làm thuê, gia đình tôi mới mua được mảnh đất của riêng mình. Cái mảnh đất đó — sau này chính là cuốn sổ đỏ tôi đem đi cắm.
Tôi kể chi tiết này vì nó giải thích cho mọi thứ về sau. Người ta hay hỏi vì sao tôi làm ăn thận trọng. Là vì tôi biết cảm giác ở nhờ nhà người khác nó như thế nào.
Làm tăm, làm kem, bán siêu thị — tôi không giỏi sẵn thứ gì
Trước khi lấy vợ, tôi làm rất nhiều nghề. Làm tăm. Làm kem. Rồi đi bán hàng ở siêu thị.
Không có nghề nào trong số đó là “định hướng sự nghiệp” cả. Tôi làm vì cần tiền.
Nhưng nhìn lại, mấy năm đó không phí. Đi bán hàng siêu thị dạy tôi một điều mà sau này tôi sống bằng nó: hàng tiêu dùng là thứ người ta mua đi mua lại. Không giàu nhanh, nhưng không bao giờ chết.
Năm 2015: cắm sổ đỏ, vay 50 triệu
Năm 2015 tôi quyết định tự kinh doanh hàng tiêu dùng.
Vốn thì không có. Nên tôi làm cái việc mà bây giờ nghĩ lại vẫn thấy lạnh sống lưng: đem sổ đỏ đi cắm ngân hàng, vay 50 triệu.
Tôi không kể chuyện này như một hành động dũng cảm. Nó là liều. Nếu năm đó tôi làm hỏng, mảnh đất mà cả nhà tôi mất bao nhiêu năm làm thuê mới mua được sẽ đi mất. Đến giờ tôi vẫn không dám khuyên ai làm y như vậy.
Nhưng lúc đó tôi hai mươi mấy tuổi, và tôi không nhìn ra con đường nào khác.
Cái kho nhỏ ở Hà Đông và những ngày ghi đơn từng chai
Năm 2017 tôi lấy vợ, người cùng làng. Cưới xong hai vợ chồng vẫn kinh doanh, thuê một cái kho nhỏ ở Văn Phú, Hà Đông.
Ngày của tôi hồi đó rất đơn giản: đi. Đi từng cửa hàng, chào từng chai, ghi từng cái đơn. Chỉ có tôi, cái xe, và cuốn sổ.
Vợ tôi ở nhà lên đơn, soạn hàng, cơm nước. Nói cho công bằng thì cái quãng đó là hai người làm, không phải một người. Tôi ra ngoài kiếm đơn, cô ấy giữ phía sau. Thiếu một trong hai là đổ.
Đi cả tháng mà người ta vẫn không lấy
Đây là đoạn tôi ít kể nhất. Hôm nay tôi kể.
Hồi mới bắt đầu, cái khó nhất với tôi không phải là ít vốn. Ít vốn thì còn xoay được. Cái khó là đi mời chào mà chưa ai biết mình là ai.
Người ta nhìn tôi bằng ánh mắt đề phòng. Họ sợ bị lừa. Mà họ đề phòng cũng đúng thôi — một người lạ, cái xe lạ, mấy chai hàng lạ, tự dưng đến bảo lấy hàng đi.
Có những cửa hàng tôi quay lại cả tháng trời. Cả tháng. Mà vẫn không nhập cho.
Tôi chán nản. Nói cho đúng thì là suy sụp. Có giai đoạn tôi ngồi nghĩ chắc mình không có khả năng bán hàng, chọn nhầm việc rồi.
Mỗi ngày tôi ngồi trên xe gần hai trăm cây số. Không phải vài hôm, mà rất nhiều ngày, rất nhiều tháng liền như vậy. Có lúc mệt tới mức muốn bỏ. Ngồi trên xe về mà không biết rồi sẽ ra sao, có khá lên được không, hay mai vẫn y như hôm nay.
Nhưng tôi không bỏ. Tôi cứ quay lại. Sau rất nhiều lần quay lại, có nơi mới chịu lấy thử. Những thùng hàng đầu tiên của tôi đi ra như vậy đấy — không phải vì tôi nói hay, mà vì tôi đến nhiều lần quá nên người ta lấy thử cho biết.
Bây giờ ai hỏi tôi bí quyết bán hàng, tôi hơi ngại. Vì bí quyết duy nhất của tôi là đi thêm một lần nữa sau khi đã bị từ chối.
Rồi cũng tới lúc hai vợ chồng mua được chiếc ô tô đầu tiên, một chiếc năm chỗ. Vài tháng sau mua được căn nhà đầu tiên ở Hà Đông, bốn tầng nhưng chỉ 32 mét vuông. Gần hai năm nữa thì mua thêm một chiếc xe tải để chở hàng.
Tôi kể mấy con số này không phải để khoe. Ba mươi hai mét vuông thì có gì để khoe. Tôi kể vì muốn ai đó đang ở khúc đầu hiểu: nó đi từng bước nhỏ như vậy đấy.
2019: có thương hiệu riêng. 2023: có nhà máy
Năm 2019 tôi thành lập công ty Khang Trang và làm thương hiệu hàng tiêu dùng riêng. Từ 2019 đến 2023 hai vợ chồng tập trung phát triển thương hiệu đó, bán qua hệ thống.
Nhưng càng làm tôi càng thấy một chỗ vướng: hàng mang tên mình mà do người khác sản xuất. Chất lượng, tiến độ, giá — mình không nắm được cái nào. Khách kêu thì mình chịu, chứ đâu có sửa được.
Đầu năm 2023, hai vợ chồng quyết định mở nhà máy sản xuất riêng, chuyên hóa tẩy rửa. Đó là quyết định lớn nhất tôi từng ra, lớn hơn cả lần cắm sổ đỏ.
Chỗ tôi làm chưa tốt
Phần này tôi thấy phải viết ra, không thì bài này thành bài tự khen.
Thứ nhất: tôi ra quyết định hơi cảm tính. Nhiều lần tôi làm vì “thấy nên làm” chứ không phải vì tính kỹ. Có lần đúng, có lần trả giá.
Thứ hai: tôi không giỏi quản trị. Đi bán hàng, đứng máy, xử lý mẻ lỗi thì tôi làm được. Nhưng xây quy trình, giao việc rồi buông tay thì tôi vẫn đang học, và học chậm.
Thứ ba: mấy năm đầu tôi để công việc lấn hết. Cái đó tôi không tự hào.
Bây giờ tôi đang ở đâu
Từ đầu năm 2025 tôi vận hành nhà máy riêng của mình, với đội sản xuất khoảng mười người. Từ đầu năm 2026 tôi đẩy mạnh sang mảng gia công OEM — tức là sản xuất hàng tiêu dùng dưới thương hiệu của khách.
Tôi cũng đã mua đất trong khu công nghiệp, 1.300 mét vuông, đang làm thủ tục để xây nhà máy thứ hai. Chữ “đang” ở đây là đang thật, chưa xong.
Thế mạnh của tôi là sản xuất OEM hàng tiêu dùng — nhóm tẩy rửa dùng trong nhà. Ngoài phạm vi đó thì tôi cũng chỉ là người đi hỏi như mọi người.
Nếu bạn đang ở khúc đầu
Tôi không có bài học lớn lao nào để trao. Nhưng nếu phải nói một câu, tôi sẽ nói: đừng chờ tới lúc đủ điều kiện, vì sẽ không bao giờ đủ. Nhưng cũng đừng liều tới mức mất cái mà cả nhà mình mất nhiều năm mới có.
Khoảng giữa hai điều đó rất hẹp. Tôi đi trong khoảng đó suốt mười năm, và không phải lúc nào cũng đi đúng.
Còn nếu bạn đang ở đúng cái đoạn đi cả tháng mà không ai lấy hàng: tôi từng ở đó. Tôi cũng từng nghĩ mình không làm được. Tôi không hứa với bạn là cứ đi tiếp thì sẽ được. Tôi chỉ kể là tôi đã đi tiếp.
Đọc thêm: Từ Bán Tăm Đến Chủ Hai Nhà Máy Tẩy Rửa: Chuyện Nghề Của Tôi
Nếu bạn muốn nói chuyện
Tôi không viết bài này để bán cho bạn thứ gì. Tôi viết vì có người hỏi, và vì tôi nghĩ kể thật thì hơn là kể hay. Nếu bạn đang làm nghề này, hoặc đang tính bước vào, hoặc chỉ muốn hỏi một câu cho đỡ mông lung, cứ nhắn cho tôi. Tôi trả lời được tới đâu thì trả lời tới đó, không biết thì tôi nói là không biết.
Nguyễn Mạnh Tuấn — Zalo/SĐT: 0355440905.
Còn bạn, khúc khó nhất bạn đang gặp trong nghề là gì? Kể tôi nghe với.