“Anh cho em làm thử một tạ thôi, bán được em lấy tiếp.” Câu này tôi nghe gần như tuần nào cũng có. Và khi tôi trả lời rằng nhà máy có mức đặt tối thiểu, không ít người nghĩ tôi làm khó, hoặc chê đơn nhỏ. Không phải vậy.
Bài này tôi giải thích thẳng: số lượng tối thiểu khi gia công nước giặt là gì, vì sao nhà máy nào cũng có nó, con số đó do đâu mà ra, và quan trọng nhất là làm sao để bạn bắt đầu được khi vốn còn mỏng. Tôi vận hành nhà máy nên tôi biết con số này sinh ra từ đâu, chứ không phải do ai đó ngồi nghĩ ra cho vui.
Số lượng tối thiểu khi gia công nước giặt là gì?
Trong ngành sản xuất, người ta gọi tắt là MOQ, viết tắt của cụm tiếng Anh minimum order quantity, nghĩa là lượng đặt hàng tối thiểu. Đó là mức thấp nhất mà nhà máy nhận chạy cho một lần sản xuất.
Điểm nhiều người không để ý: MOQ không phải một con số duy nhất. Thường có ít nhất hai lớp:
- MOQ của dung dịch: lượng tối thiểu cho một mẻ pha. Cái này do dung tích bồn và độ chính xác khi cân đong quyết định.
- MOQ của bao bì và nhãn: nhà cung cấp vỏ chai, túi, tem cũng có mức tối thiểu của họ. Bạn muốn in một trăm cái tem thì nhà in vẫn tính bạn gần bằng in một nghìn cái, vì tiền chế bản không đổi.
Nhiều khi cái chặn bạn lại không phải là nhà máy, mà là nhà in hoặc nhà cung cấp vỏ. Biết được điều này thì bạn hỏi đúng chỗ và tìm được đường xoay.
Vì sao nhà máy phải có số lượng tối thiểu?
Tôi kể bằng chuyện thật ở nhà máy mình cho dễ hình dung.
Lý do một: vệ sinh bồn tốn công như nhau. Trước khi chạy một sản phẩm mới, bồn phải được vệ sinh sạch để không lẫn mùi và lẫn thành phần của mẻ trước. Việc đó tốn nước, tốn thời gian, tốn nhân công. Và nó tốn y hệt nhau dù mẻ sau là hai trăm ki-lô hay hai tấn.
Lý do hai: pha ít thì sai số lớn. Công thức có những thành phần chỉ chiếm tỷ lệ rất nhỏ. Khi mẻ đủ lớn, cân đong chính xác được. Khi mẻ quá nhỏ, một chút lệch cũng làm sản phẩm khác đi. Nhà máy làm ăn nghiêm túc không muốn giao cho bạn một mẻ mà chính họ không chắc ổn định.
Lý do ba: máy chiết phải hiệu chỉnh lại. Đổi từ can 5kg sang chai 1 lít là phải thay đầu chiết, chỉnh lại định lượng, chạy thử vài chục sản phẩm để canh cho chuẩn. Số sản phẩm chạy thử đó là hao hụt. Lô càng nhỏ thì phần hao hụt đó chiếm tỷ lệ càng lớn.
Lý do bốn: nguyên liệu cũng có mức tối thiểu. Hương liệu và một số phụ gia được bán theo can hoặc theo thùng. Nhà máy không mở một can hương chỉ để dùng vài trăm gam rồi bỏ, vì phần còn lại có hạn dùng và có thể biến chất khi đã mở nắp.
Cộng bốn lý do đó lại, bạn sẽ thấy MOQ không phải là rào cản nhà máy dựng lên, mà là điểm hòa vốn kỹ thuật. Dưới mức đó, nhà máy làm là lỗ, hoặc phải làm ẩu để không lỗ. Cả hai đều không tốt cho bạn.
Vốn mỏng thì bắt đầu thế nào?
Đây mới là phần bạn cần. Có mấy cách tôi vẫn tư vấn cho khách mới, và đều là cách làm thật chứ không phải lý thuyết.
Cách một: dùng bao bì có sẵn. Thay vì làm khuôn chai riêng, dùng mẫu vỏ sẵn có của nhà máy và chỉ khác nhau ở nhãn dán. Cách này cắt được khoản đầu tư lớn nhất, và vẫn cho bạn một sản phẩm mang thương hiệu riêng.
Cách hai: chọn quy cách lớn trước. Cùng một tấn dung dịch, đóng can 5kg thì cần ít vỏ và ít tem hơn hẳn so với đóng chai 500ml. Nếu khách của bạn chấp nhận quy cách lớn, đây là cách hạ chi phí bao bì đáng kể.
Cách ba: làm ít mã hàng. Người mới hay muốn ra cả bộ sáu bảy sản phẩm cho hoành tráng. Nhưng mỗi mã là một lần vệ sinh bồn, một mẫu tem, một bộ hồ sơ. Bắt đầu bằng một hoặc hai mã bán chạy nhất, làm cho tốt, rồi mở rộng. Đây là lời khuyên tôi đưa nhiều nhất và cũng là lời khuyên hay bị bỏ qua nhất.
Cách bốn: hỏi thẳng nhà máy về đơn thử. Nhiều nhà máy, trong đó có bên tôi, linh hoạt được với khách mới trong lần đầu, đổi lại giá trên mỗi đơn vị sẽ cao hơn. Điều đó công bằng, vì chi phí cố định vẫn phải trả. Bạn chấp nhận giá cao hơn cho lô thử để đổi lấy rủi ro thấp hơn, tôi cho rằng đó là lựa chọn khôn ngoan với người mới.
Đặt nhiều để được giá rẻ, có nên không?
Tôi phải nói phần này cho cân bằng, vì bài viết về MOQ mà chỉ nói một chiều thì dễ đẩy bạn sang thái cực ngược lại.
Đặt nhiều thì giá mỗi đơn vị rẻ hơn, đúng. Nhưng hàng chưa bán được là tiền chết. Và hàng tẩy rửa không phải để bao lâu cũng được: sản phẩm có hạn sử dụng, để trong kho nóng lâu ngày thì mùi có thể nhạt đi, một số dòng có thể tách lớp hoặc đổi màu.
Nên phép tính đúng không phải là “đặt bao nhiêu thì rẻ nhất”, mà là “tôi bán hết lượng này trong bao lâu”. Nếu bạn ước tính bán hết trong hai đến ba tháng, đó là mức hợp lý cho lô đầu. Nếu con số bạn tự tính ra là hơn một năm mới bán hết, hãy đặt ít lại, kể cả khi giá mỗi đơn vị cao hơn.
Tôi nói rõ đây là kinh nghiệm quan sát của tôi qua nhiều khách, không phải một công thức đảm bảo. Ngành hàng của bạn, kênh bán của bạn có thể khác. Bạn nên tự tính dựa trên số liệu bán hàng thật của mình.
Hỏi nhà máy thế nào cho đúng
Thay vì hỏi trống “MOQ bên anh bao nhiêu”, hãy hỏi cụ thể hơn, bạn sẽ nhận được câu trả lời hữu ích hơn nhiều:
- Sản phẩm này, quy cách này, mức tối thiểu là bao nhiêu?
- Nếu tôi đặt đúng mức tối thiểu thì giá mỗi đơn vị là bao nhiêu, và nếu gấp đôi thì giá còn bao nhiêu?
- Mức tối thiểu này do dung dịch hay do bao bì quyết định?
- Nếu tôi dùng vỏ có sẵn của nhà máy thì mức tối thiểu có giảm không?
- Lần đặt thứ hai trở đi có được mức tối thiểu thấp hơn không?
Năm câu này cho bạn thấy ngay nhà máy có hiểu việc của họ không. Nơi trả lời rành mạch từng lớp chi phí là nơi bạn nói chuyện được lâu dài.
Kết lại
Số lượng tối thiểu tồn tại vì lý do kỹ thuật và chi phí thật, không phải để làm khó bạn. Hiểu được nó từ đâu ra thì bạn thương lượng có cơ sở, và biết chỗ nào nhà máy linh hoạt được, chỗ nào không.
Nhà máy bên tôi ưu tiên làm việc với người mới theo hướng bắt đầu nhỏ, chắc, rồi lớn dần. Tôi thà bạn đặt lô vừa sức, bán hết, rồi quay lại lần hai lần ba, còn hơn ôm một lô lớn rồi nản. Bạn muốn biết mức tối thiểu cho đúng sản phẩm mình định làm, cứ nhắn cho tôi bốn thông tin: sản phẩm gì, quy cách gì, vỏ riêng hay vỏ có sẵn, và dự kiến bán trong bao lâu.
Nguyễn Mạnh Tuấn – Nhà máy gia công SBI (Công ty Khang Trang)
Zalo/SĐT: 0355440905
Website: manhtuansbi.com
Bạn đang định bắt đầu với bao nhiêu mã hàng? Nói tôi nghe, tôi góp ý xem có nên gọn lại không.